Brüt ve net maaş farkı: 2026 kesintileri

Sözleşmede yazan brüt maaş ile hesabına yatan net maaş arasındaki fark dört kesintiden oluşur: sosyal güvenlik primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi. İlk ikisi her ay brütün sabit bir yüzdesidir; vergiler ise yıl içinde birikerek değişir ve 2022'den beri asgari ücrete isabet eden kısmı vergilendirilmez. Bu site bir brüt-net hesaplayıcısı değildir; kesintileri, maaş hesaplayıcısına hangi tutarı gireceğine karar verebilmen için anlatıyoruz.

Dört kesinti

• SGK işçi payı, %14. Emeklilik ve genel sağlık sigortası için brüt maaştan kesilir (ÇSGB net hesap tablosu).
• İşsizlik sigortası işçi payı, %1. Yine brütten kesilir (ÇSGB). İşveren ayrıca kendi payını öder, bu senin netini etkilemez.
• Gelir vergisi, %15'ten %40'a. Brütten iki prim düşülerek bulunan matraha, yılbaşından o aya kadar biriken matrahın düştüğü dilimin oranı uygulanır (GİB 2026 tarifesi).
• Damga vergisi, binde 7,59. Brüt ücret üzerinden alınır (488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, (1) sayılı tablo).

Primler için bir üst sınır vardır (prime esas kazanç tavanı), ama bu sınır asgari ücretin birkaç katı olduğu için çoğu bordroda devreye girmez. Vergiler ise yıl ilerledikçe değişir: Ocak'ta matrahın tamamı %15 diliminde kalırken yılın ilerleyen aylarında birikmiş matrah bir sonraki dilime geçebilir ve aynı brüt maaşın neti düşer. Bu yüzden net maaşın yıl içinde azalması, zam yapılmadığı sürece çoğunlukla vergi diliminden kaynaklanır.

Bordroda bir de işverenin ödediği kısım vardır. Bakanlığın 2026 tablosuna göre işveren, beş puanlık prim teşvikinden yararlanıyorsa brüt ücretin %16,75'i kadar SGK primi ve %2 işsizlik sigortası primi öder; asgari ücretin işverene toplam maliyeti 39.223,13 TL (ÇSGB). Bu tutarlar senin netini değiştirmez ama zam pazarlığında işverenin hesapladığı maliyetin neden brütten yüksek olduğunu açıklar.

2026 gelir vergisi dilimleri

Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yayımladığı 2026 tarifesine göre dilimler şöyle: 190.000 TL'ye kadar %15; 400.000 TL'ye kadar olan kısım %20; ücret gelirlerinde 1.500.000 TL'ye kadar olan kısım %27; 5.300.000 TL'ye kadar olan kısım %35; üstü %40. Ücretliler için üçüncü dilimin sınırı diğer gelirlerden (1.000.000 TL) daha yüksek tutulmuş. Dilim tutarları her yıl yeniden belirlenir; kaynak olarak GİB'in tarife sayfasına bakabilirsin.

Asgari ücret istisnası

2022'den beri asgari ücretin, SGK ve işsizlik primleri düşüldükten sonra kalan kısmı gelir vergisinden istisna. Bu kural 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 23. maddesinin 18. bendinde, 7349 sayılı Kanunla eklendi (Gelir Vergisi Kanunu metni). Asgari ücretin üstünde kazananlar için istisna ortadan kalkmaz: önce vergi tüm ücrete göre hesaplanır, sonra asgari ücrete isabet eden vergi düşülür. Birden fazla işverenden ücret alıyorsan istisna yalnız en yüksek ücrete uygulanır. Damga vergisinde de asgari ücrete isabet eden kısım alınmaz. Bu yüzden asgari ücretli bir çalışanın neti yalnız iki prim düşülmüş brüttür.

Asgari ücret sütunu Bakanlığın yayımladığı 28.075,50 TL ile aynı sonucu verir. Sağdaki sütun yılın ilk ayı için yapılmış bir örnektir: matrah henüz ilk dilimde, prim tavanı aşılmamış ve engellilik indirimi gibi özel durumlar yok. Gelir vergisi 7.650,00 TL olarak hesaplanıp asgari ücrete isabet eden kısmı düşülünce 3.438,67 TL kalıyor. Aynı brüt maaş yılın sonlarına doğru bir üst dilime geçtiğinde neti azalır; gerçek bordron işvereninin hesabına göre küçük farklar gösterebilir.

Örnekteki 60.000 TL brüt maaşın aylık vergi matrahı 51.000,00 TL. Maaş değişmezse yılbaşından biriken matrah Nisan ayında 190.000 TL'yi aşar; o ayda aşan kısım, sonraki aylarda matrahın tamamı %20'den vergilendirilir. Aynı hesap 400.000 TL eşiğinde bir kez daha tekrarlanır. Bordroda "kümülatif vergi matrahı" satırı, hangi dilimde olduğunu gösterir.

Bordroda bakılacak satırlar

• Brüt ücret ve varsa ek ödemeler (prim, ikramiye, yemek yardımının vergilendirilen kısmı).
• SGK matrahı, işçi primi ve işsizlik primi.
• Gelir vergisi matrahı ve yılbaşından bugüne kümülatif matrah.
• Hesaplanan gelir vergisi ile asgari ücret gelir vergisi istisnası; ödenecek vergi ikisinin farkıdır.
• Damga vergisi ve asgari ücret damga vergisi istisnası.
• Net ödenen tutar: hesabına yatan para.

Zammın brüt mü net mi konuşulduğu da önemlidir. Anlaşma brüt tutar üzerinden yapıldıysa yıl içindeki dilim geçişleri netine yansır. Net üzerinden anlaşıldıysa aynı neti ödemek için işverenin brütü dilime göre ayarlaması gerekir. Hangisinin geçerli olduğunu sözleşmende ya da bordrondaki brüt tutarın ay ay değişip değişmediğinden anlayabilirsin.

Hesaplayıcıya brüt mü net mi girmeli

Enflasyon hesabı için ikisi de olur, çünkü fiyat artışı oranı tutarın türüne bakmaz. Asıl kural tutarlılık: bütün satırlar ya brüt ya net olmalı. Brüt tutarlar sözleşmeden ve bordrodan kolayca bulunur ve yıl içinde dalgalanmaz, bu yüzden çoğu durumda daha temiz bir seri verir. Net tutar ise eline geçen parayı gösterdiği için alım gücünü daha doğrudan anlatır, ama aynı brütle yıl içinde değişebildiğinden her yıl için aynı ayın (örneğin Ocak) netini kullanmak gerekir.

Kaç asgari ücret aldığın sorusunda tür önemlidir: brüt maaş brüt asgari ücretle, net maaş net asgari ücretle kıyaslanır. Net asgari ücret 2022 öncesi için vergi kuralları farklı olduğu için hesaplanmıyor; hesabın ayrıntısı metodoloji sayfasında. Asgari ücretin kendisinin nasıl belirlendiğini de asgari ücret rehberinde anlattık.

İkramiye, performans primi ya da yılda bir ödenen yardımlar da ücret sayılır: aynı primlerden ve vergilerden geçer ve ödendiği ayın vergi matrahını büyüterek dilim geçişini öne çekebilir. Hesaplayıcıya bu tür tek seferlik ödemeleri ayrı satır olarak girme; maaşın kalıcı olarak değiştiği ayları ve yeni aylık tutarı gir. Aksi hâlde ikramiye ayı bir zam gibi görünür, sonraki ay maaş düşmüş gibi hesaplanır ve kayıp olduğundan farklı çıkar.